نوع مقاله : مقاله پژوهشی
نویسندگان
1 دانشجوی آمایش دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی ،دانشگاه تبریز
2 استاد گروه سنجش از دور و GIS، دانشکده برنامهریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز
چکیده
هدف پژوهش حاضر مکانیابی سایتهای دفع پسماندهای ساختمانی شهر ایلام میباشد. شناسایی سایتهای بهینه به منظور دفع پسماندهای ساختمانی یکی از گامهای اساسی در زمینه مدیریت پسماندهای شهری محسوب میگردد.در این مقاله با هدف شناسایی محل مناسب دفع نخاله های ساختمانی از روش سلسله مراتبی استفاده شده است .در پژوهش حاضر فرایند مکانیابی سایتهای دفع پسماندهای ساختمانی شهر ایلام طی چهار گام اساسی صورت گرفت. در گام نخست متغیرهای موثر بر مکانیابی سایتهای دفع پسماندهای ساختمانی به صورت لایههای موضوعی در چارچوب سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) تهیه شده و از نظر فضایی مورد ارزیابی قرار گرفتند. در گام دوم نسبت به بیبعدسازی لایههای موضوعی و ارزشگذاری مجدد مقادیر آنها با استفاده از توابع فازی اقدام گردید. در گام سوم وزن هر یک از معیارهای تحقیق با کاربست مدل فرایند تحلیل سلسله مراتبی (AHP) محاسبه گردید. در گام آخر، لایههای موضوعی براساس ضرایب حاصل از مدل AHP با یکدیگر ترکیب شده و لایه تناسب اراضی به منظور دفع پسماندهای ساختمانی حاصل گردید. نتایج بیانگر این است که سه متغیر فاصله از شهر، شیب و فاصله از جادههای اصلی به ترتیب با وزنهای 292/0، 208/0 و 145/0 مهمترین متغیرهای موثر بر مکانیابی بهینه پسماندهای ساختمانی شهر ایلام به شمار میروند. همچنین، دو پهنهی واقع در جنوب غرب و شمال غرب شهر ایلام برای ایجاد سایتهای دفع پسماندهای ساختمانی پیشنهاد گردید. موقع نسبی مطلوب نسبت به شهر ایلام، دسترسی و ارتباطپذیری مناسب و وجود اراضی نسبتا هموار و کمشیب را میتوان به عنوان مهمترین عوامل موثر بر مطلوبیت این پهنهها برشمرد. همچنین در این پهنهها مسائل زیست محیطی- بهداشتی به حداقل میرسد.
تازه های تحقیق
با توجه به خسارات ناشی از وقوع خطر زمینلغزش در مناطق مختلف، ضروری است که تهیه نقشه پهنهبندی حساسیت زمینلغزش و شناسایی مناطق مستعد با روشها و ابزارهای مناسب مد نظر قرار گیرد. بدینمنظور در تحقیق حاضر به منظور پهنهبندی حساسیت زمینلغزش در محدوده مهاباد – سردشت در شمال غربی ایران ،سه الگوریتم ماشین بردار پشتیبان، جنگل تصادفی و رگرسیون لجستیک مورد استفاده واقع شده و کارایی آنها در این زمینه با یکدیگر مقایسه و ارزیابی گردید. مطابق نتایج و بر اساس شاخصهای مختلف ارزیابی صحت ،مدل جنگل تصادفی بهترین و بالاترین دقت را نسبت به مدل رگرسیون لجستیک و ماشین بردار پشتیبان در زمینه پهنهبندی زمینلغزش ارائه نموده است. از طرفی معیارهای محیطی مختلف در قالب ساختارهای توپوگرافی، زمینشناسی، هیدرولوژی و انسانی وارد فرآیند ارزیابی گردیده و تأثیر نسبی هر یک از عوامل در زمینه وقوع زمینلغزش در محدوده مورد مطالعه مشخص گردید. بر اساس نقشههای حاصله مشخص گردید که نیمه شمالی منطقه به دلایلی از قبیل شیب نسبی کمتر، ارتفاع کمتر، عدم وجود ساختار گسلی متراکم و تراکم کمتر آبراهه دارای حساسیت لغزشی پایینتری نسبت به نیمه جنوبی آن میباشد و از طرفی نواحی دارای حداکثر حساسیت لغزشی در بخشهای جنوب غربی و جنوب شرقی منطقه مستقر شده و درصد قابل توجهی از وقایع پیشین زمینلغزش نیز در آنجا به وقوع پیوسته است. علاوه بر این چنین مشخص گردیده است که سه ناحیه عمده در بخش جنوبی محدوده مهاباد – سردشت دارای حداکثر حساسیت به لحاظ وقوع خطر زمینلغزش میباشد که این سه ناحیه عبارتند از گردنه زمزیران از روستای کله گاوی تا روستای گویزان در منتهی الیه جنوب غربی منطقه، مسیر کوهستانی گرد شیلان تا نستان در بخش جنوب شرقی منطقه و محدودهزیوه تا سردشت در غرب رودخانه زاب کوچک. بر اساس نتایج حاصله و با توجه به توسعه الگوریتمها و تکنیکهای مختلف پردازشی، پیشنهاد میشود در مطالعات آتی به مقایسه کارایی و عملکرد مدلهای تحلیلی با ماهیت مختلف به منظور پهنهبندی حساسیت زمینلغزش در منطقه مورد مطالعه پرداخته شود و با در نظر گرفتن این موضوع که برخی مطالعات از روش فیوژن الگوریتمهای یادگیری ماشین بهره بردهاند و دقت و اعتبار نتایج پهنهبندی زمینلغزش تا حدی ارتقا یافته است، لذا پیشنهاد میشود که این مسئله در تحقیقات آتی برای نواحی مورد مطالعه مد نظر قرار بگیرد .
کلیدواژهها
عنوان مقاله [English]
Locating construction waste landfills using fuzzy logic and hierarchical analysis process (case study: Ilam city)
نویسندگان [English]
1 student of Faculty of Planning and Environmental Sciences, Tabriz University
2 Professor of Remote Sensing and GIS Department, Faculty of Planning and Environmental Sciences, Tabriz University
چکیده [English]
The aim of the current research is to locate construction waste disposal sites in Ilam city. Identifying the optimal sites for the disposal of construction waste is one of the basic steps in the field of urban waste management. In the present study, the process of locating construction waste disposal sites in Ilam city was carried out in four basic steps. In the first step, variables affecting the location of construction waste disposal sites were prepared in the form of thematic layers in the framework of the Geographical Information System (GIS) and were spatially evaluated. In the second step, the subject layers were dimensioned and their values were revalued using fuzzy functions. In the third step, the weight of each of the research criteria was calculated using the Analytical Hierarchy Process (AHP) model. In the last step, the subject layers were combined with each other based on the coefficients obtained from the AHP model and the land suitability layer was obtained in order to dispose of construction waste. The results show that the three variables of distance from the city, slope and distance from the main roads, with weights of 0.292, 0.208 and 0.145 respectively, are the most important variables affecting the optimal location of construction waste in Ilam city. are counted Also, two areas located in the southwest and northwest of Ilam city were proposed to create construction waste disposal sites.
کلیدواژهها [English]
در تحقیق حاضر به ارزیابی و پهنهبندی خطر زمینلغزش در محدوده مهاباد تا سردشت با کاربرد مدلهای تحلیلی مختلف از قبیل ماشین بردار پشتیبان، جنگل تصادفی و رگرسیون لجستیک پرداخته شده است. روش انجام تحقیق حاضر مبتنی بر روش توصیفی – تحلیلی و کاربرد مقایسهای صحت الگوریتمهای ماشین بردار پشتیبان، جنگل تصادفی و رگرسیون لجستیک بوده است. بر این اساس از دادهها و معیارهای مختلف محیطی در فرآیند تجزیه و تحلیل استفاده گردیده است .ابتدا بر اساس تعیین نقاط نمونه، سه مدل مذکور به منظور تهیه نقشه پهنهبندی زمینلغزش به اجرا درآمده است و سپس بر اساس نتایج، اقدام به ارزیابی و اعتبارسنجی نتایج مدلهای مورد استفاده شده است. نتایج پهنهبندی زمینلغزش محدوده مورد مطالعه حاکی از این بوده است که بهطورکلی نیمه جنوبی منطقه به دلیل تأثیر عواملی از قبیل ساختارهای متراکم گسلی، شیب بالاتر و تراکم بیشتر آبراهه از پتانسیل بالاتری نسبت به نیمه شمالی آن برخوردار است و بر اساس ماشین بردار پشتیبان 90/12 درصد، بر اساس جنگل تصادفی 00/35 درصد و بر اساس رگرسیون لجستیک 50/11 درصد از مجموع وسعت منطقه دارای حساسیت لغزشی متوسط به بالا بوده است. ارزیابی دقت حاصله برای الگوریتمها بر اساس منحنی ROC چنین مشخص نموده است که ماشین بردار پشتیبان، جنگل تصادفی و رگرسیون لجستیک به ترتیب مقدار صحت 17/9، 71/9 و 70/9 را به خود اختصاص دادهاند و از این نظر الگوریتم جنگل تصادفی بهترین دقت را ارائه کرده است. همچنین شاخص Precision – Recall نیز به ترتیب برابر با 790/9، 715/9 و 700/9 به دست آمده است که بیانگر دقت بالاتر الگوریتم جنگل تصادفی نسبت به دو الگوریتم دیگر در زمینه پهنهبندی پتانسیل خطر وقوع زمینلغزش در مسیر مهاباد – سردشت میباشد .
مقایسه الگوریتمهای ماشین بردار پشتیبان، جنگل تصادفی و رگرسیون لجستیک ... جواد صدیقی ، رضا مالکی 88
computing platform (Case study: Qeshm mangrove forests). Remote Sensing and GIS Applications in Environmental Sciences, 2(2); 36-23. (In Persian).
10.30488/gps.2021.177771.3022. (In Persian).
کاربرد سنجش از دور و GIS در علوم محیطی، شماره 0، سال اول ،پاییز 2092، صص 299-72
Application of remote sensing and GIS in environmental sciences, Vol. 1, No. 4, Fall 2022, pp. 81-100 999