نشریه کاربرد سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی در علوم محیطی

ارزیابی تغییرات زیستگاه هوبره (Chlamydotis macqueenii) در خراسان جنوبی با استفاده از سنجش از دور

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد علوم و مهندسی محیط زیست-ارزیابی و آمایش سرزمین، گروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه زابل، زابل، ایران

2 گروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه زابل، زابل، ایران

10.22034/rsgi.2024.63909.1103

چکیده

استفاده از تصاویر ماهواره‌ای و فناوری سنجش از دور، به علت ویژگی مقرون به‌صرفه بودن از نظر هزینه و زمان و در عین حال دارابودن دقت مناسب، در شناسایی کاربری اراضی و تغییرات آن کاربرد دارد. سنجش از دور ماهواره‌ای و داده‌های حاصل از این فناوری، ابزار در حال گسترش برای حفاظت کارآمد حیات‌وحش و زیستگاه‌ها در مقیاس‌های مختلف مکانی و زمانی است. هوبره آسیایی (Chlamydotis macqueenii) ساکن زیستگاه‌های بیابانی و نیمه‌بیابانی با تهدیداتی مانند شکار، تجارت غیرقانونی، قاچاق و تخریب زیستگاه مواجه است، بطوریکه در زمره پرندگان با وضعیت حفاظتی آسیب‌پذیر (VU) فهرست می‌شود. هدف از انجام این مطالعه شناسایی و بررسی تغییرات زیستگاهی هوبره آسیایی مربوط به سال‌های 2000، 2013 و 2023 در استان خراسان جنوبی جهت پایش حفاظت موثر این گونه باارزش است. بدین منظور اطلاعات تصاویر ماهواره‌ای از عوامل مهم در پراکنش گونه به همراه نقاط حضور آن در روش طبقه‌بندی در بستر گوگل ارث انجین (GEE) مورد بررسی قرار گرفت. نتایج این مطالعه نشان که مساحت زیستگاه‌های بالقوه هوبره آسیایی در طول سال‌های مورد مطالعه روند افزایشی طی نموده است به طوری‌که وسعت آن‌ها 33 درصد افزایش یافته است. معیارهای انتخاب شده موثر در انتخاب زیستگاه و پلتفرم گوگل ارث انجین می‌تواند تشریح مناسبی از وضعیت زیستگاه‌های هوبره در استان برای مدیریت و حفاظت کارآمد فراهم نماید. افزایش آگاهی عمومی و همراه نمودن مردم محلی نیز از سایر اقدامات عملی برای حفاظت از زیستگاه‌های مهم هوبره در این محدوده از کشور است.

تازه های تحقیق

با توجه به اینکه آرشیو لندست حاوی بیش از سه دهه تصاویر رصد زمین است، فرصتی منحصر به فرد برای نظارت تغییرات سالانه پراکنش گونه­ها و وضعیت زیستگاه­ها است که می­توان به کمک آن به ارتقای حفاظت کمک نمود. افزایش در وسعت زیستگاه‌های بالقوه، احتمالاً به‌علت بهبود یا تغییر در شرایط زیست‌محیطی منطقه است که می‌تواند در مدیریت بهتر و برنامه‌ریزی دقیق‌تر برای حفاظت از این گونه آسیب‌پذیر نقش مهمی ایفا کند. علاوه بر این، معیارهای زیستگاهی به‌دست‌آمده از این تحلیل‌ها می‌تواند اطلاعات دقیق‌تری درباره عوامل مؤثر بر پراکندگی و بقا این گونه ارائه کند. همچنین، از آنجا که حفاظت از گونه‌های حیات‌وحش نیازمند تعاملات و همکاری‌های جامعه محلی است، تلاس برای توسعه دانش و آگاه‌سازی عمومی و جذب حمایت مردم بومی منطقه و همچنین جلوگیری از تغییرات احتمالی کاربری این مناطق می‌تواند به حفظ زیستگاه‌های حساس و کاهش تهدیدات انسانی کمک شایانی کند. به‌طور کلی، این پژوهش نشان می‌دهد که بهره‌گیری از داده‌های سنجش از دور همراه با یک پلتفرم قدرتمند مانند گوگل‌ارث‌انجین، می‌تواند ابزار مؤثری برای پایش و مدیریت پایدار زیستگاه‌های گونه‌های در معرض خطر باشند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Habitat Changes assessment of Chlamydotis macqueenii in South Khorasan Using Remote Sensing

نویسندگان [English]

  • Amin Biabani 1
  • Saeed Mohammadi 2
  • Mohsen Shahriari Moghadam 2

1 M.Sc student of Environmental Sciecnes, Department of Environmental Sciecnes, Faculty of Natural Resources, University of Zabol, Zabol, Iran

2 Department of Environmental Sciecnes, Faculty of Natural Resources, University of Zabol, Zabol, Iran

چکیده [English]

Satellite imagery and remote sensing technology, due to their cost-effectiveness and appropriate accuracy, are valuable tools for identifying land use and detecting changes. These technologies provide expanding opportunities for wildlife and habitat conservation across diverse spatial and temporal scales. The MacQueen’s Houbara (Chlamydotis macqueenii), a resident of arid and semi-arid habitats, faces multiple threats such as hunting, illegal trade, trafficking, and habitat destruction, categorizing it as vulnerable (VU) on the conservation status list. This study aimed to identify and examine habitat changes for the MacQueen’s Houbara in South Khorasan Province, Iran over three years: 2000, 2013, and 2023, in order to facilitate effective conservation efforts. Using Google Earth Engine (GEE), satellite imagery data relevant to habitat factors and the species’ presence were analyzed through classification methods. Findings revealed that potential habitats for this species have expanded by 33% over the study period. The habitat selection criteria and the GEE platform provided valuable insights into Houbara habitats, supporting efficient management and conservation strategies. Raising public awareness and involving local communities are also practical measures for protecting key habitats of this species within this region.

کلیدواژه‌ها [English]

  • حفاظت
  • زیستگاه
  • سنجش از دور
  • هوبره
  • ایران

استفاده از تصاویر ماهواره‌ای و فناوری سنجش از دور، به علت ویژگی مقرون به‌صرفه بودن از نظر هزینه و زمان و در عین حال دارابودن دقت مناسب، در شناسایی کاربری اراضی و تغییرات آن کاربرد دارد. سنجش از دور ماهواره‌ای و داده‌های حاصل از این فناوری، ابزار در حال گسترش برای حفاظت کارآمد حیات‌وحش و زیستگاه‌ها در مقیاس‌های مختلف مکانی و زمانی است. هوبره آسیایی (Chlamydotis macqueenii) ساکن زیستگاه‌های بیابانی و نیمه‌بیابانی با تهدیداتی مانند شکار، تجارت غیرقانونی، قاچاق و تخریب زیستگاه مواجه است و در فهرست پرندگان آسیب‌پذیر بشمار می‌رود. هدف از انجام این مطالعه شناسایی و بررسی تغییرات زیستگاهی هوبره آسیایی مربوط به سال‌های 2000، 2013 و 2023 در استان خراسان جنوبی به منظور پایش حفاظت موثر این گونه باارزش است. بدین‌منظور اطلاعات تصاویر ماهواره‌ای از عوامل مهم در پراکنش گونه به همراه نقاط حضور آن در روش طبقه‌بندی در بستر گوگل‌ارث‌انجین مورد بررسی قرار گرفت. نتایج این مطالعه نشان که مساحت زیستگاه‌های بالقوه هوبره آسیایی در طول سال‌های مورد مطالعه روند افزایشی طی نموده است به طوری‌که وسعت آن‌ها 33 درصد افزایش یافته است. معیارهای انتخاب شده موثر در انتخاب زیستگاه و پلتفرم گوگل‌ارث‌انجین می‌تواند تشریح مناسبی از وضعیت زیستگاه‌های هوبره آسیایی در استان برای مدیریت و حفاظت کارآمد فراهم نماید. شناسایی زیستگاه‌های مطلوب، افزایش آگاهی عمومی و همراه نمودن مردم محلی نیز از سایر اقدامات عملی برای حفاظت از زیستگاه‌های مهم این گونه است.

Arekhi, S., & Niazi, Y. (2014). Comparing various techniques for land use-cover change detection using RS and GIS (Case study: Daresher Catchment, Ilam province). RS & GIS for Natural Resources, 5: 13-28. (In Persian).
Aghaniajafi-Zadeh, S.H.; Hemami, M.R.; Karami, M. & Dolman., P.M. (2010). Wintering habitat use by houbara bustard (Chlamydotis macquenii) in steps of Harat central Iran. Journal of Arid Environment, 77, 219-217.
AliMohammadi, S., Pashaii aval, A., Shtay jooybari, Sh. & Parsaei, L. (2009). Iran efficiency assessment of landslide hazard zonation in the watershed Sydklath Rummy. Journal of Soil and Water Conservation Research, 16 (1), 59-78.
Asghari Sareskanroud, S., & Sharifi Tularoud, H. (2024). Remote Sensing Used to Detect Changes in Land Use and Forest Cover (A Case Study of Astara City). Journal of Land Management (Soil and Water Science), 11(2), 195-208.
Blandón, A.C., Perelman, S.B., Ramírez, M., López, A., Javier, O., & Robbins, C.S., (2016). Temporal bird community dynamics are strongly affected by landscape fragmentation in a Central American tropical forest region. Biodiversity Conservation. 25, 311–330.
Chen, Y., Cao, R., Liu, L., &Matsushita, B. (2021). A practical approach to reconstruct high-quality Landsat NDVI time-series data by gap filling and the Savitzky–Golay filter. ISPRS Journal of Photogrammetry and Remote Sensing, 180, 174-190.
Dahmardeh Pahlavan, M., Shahriari Moghadam, M., Maleki Najafabadi, S., & Rahdari, V. 2023. Investigating Land Cover Changes Using Landscape Metrics on the Coasts of Chabahar. Environment and Interdisciplinary Development, 8(81), 62-77. (In Persian).
Darvishi A, Fakheran S, Soffianian A, &Ghorbani M. 2014. Quantifying Landscape Spatial Pattern Changes in the Caucasian Black Grouse (Tetrao mlokosiewiczi) Habitat in Arasbaran Biosphere Reserve. Iranian Journal of Applied Ecology, 2 (5), 27-38. (In Persian).
Debela, M. T., Wu, Q., Li, Z., Sun, X., Omeno, O., & Li, Y. (2021). Habitat suitability assessment of wintering herbivorous Anseriformes in Poyang Lake, China. Diversity, 13(4), 171. 
Haghani, A., Aliabadian, M., Sarhangzadeh, J., & Setoodeh, A. (2016). Seasonal habitat suitability modeling and factors affecting the distribution of Asian Houbara in East Iran. Heliyon 2, e00142.
Hamidi, K., Mohammadi, S., Eskandarzadeh, N. (2018). How will climate change affect the temporal and spatial distributions of a reservoir host, the Indian gerbil (Tatera indica), and the spread of zoonotic diseases that it carries? Evolutionary Ecology Research, 19: 215-226
Hatami Shah Khali, S.M., Sharifi Hashjin, Sh., Nasiri Aghajan, F. & Emami, S.F. (2022). Land cover mapping of the Soomesara city using time series of satellite imagery. Iranian Journal of Forest and Poplar Research, 30(4), 365-382.
Islam, K., Jashimuddin, M., Nath, B., & Nath, T. K. (2018). Land use classification and change detection by using multi-temporal remotely sensed imagery: The case of Chunati wildlife sanctuary, Bangladesh. The Egyptian Journal of Remote Sensing and Space Science, 21(1), 37-47.
Iverson, AR., Humple, DL., Cormier, RL., Hull, J. (2023). Land cover and NDVI are important predictors in habitat selection along migration for the Golden crowned Sparrow, a temperate-zone migrating songbird. Movement Ecology, 11: 2.
Jafari, HR., Hamzeh, M., Nasiri, H., & Rafii, Y. (2011). Developing Decision Tree and Data Mining Based Conceptual Model for Detecting Land Cover Changes Using TM Images and Ancillary data. Environmental Sciences, 8, 1-20.
Kaboli, M. Aliabadian, M., Tohidifar, M., Hashemi, AR., & Case, R. (2016). Atlas of Birds of Iran. First edition, 628 p.
Kaboodvandpour, S., & Shiriazar, J. (2019). Modeling the habitat desirability of the Tetrao mlokosiewiczi in Arsbaran Biosphere Reserve using the maximum entropy method. 4th International Congress of Developing Agriculture, Natural Resources, Environment and Tourism of Iran. 14-16 August. 2019, Tabriz Islamic Art University In cooperation with Shiraz University and Yasouj University. (In Persian).
Keiath, D.A., Doak, D.F., Hodges, K.E., Prugh, L.R., Fagan, W., Sekercioglu, C.H., Buchart, S.H.M., & Kauffman, M. (2017). A global analysis of traits predicting species sensitivity to habitat fragmentation. Global Ecology of Biogeography, 26, 115–127.
Khosravi, R., Pourghasemi, HR., & Movaseghi, Y. (2022). Assessing landuse changes in areas with high risk of human-Brown Bear conflict in Fars Province. Iranian Journal of Applied Ecology, 11, 51-64. (In Persian).
Liu, C. Y.; Sun, Y.; Liu, L. F.; & Zhang, S. Q. (2010). 3S-based wetland habitat information management system in Songnen Plain, China, UNEP/GEF Siberian Crane Wetland Project-Project Completion Workshop Proceedings: 1–10.
Malekian, M., & Jafari, R. (2012). Application of remote sensing technology in biodiversity protection. Scientific-Research Quarterly of Geographical Data (SEPEHR), 80: 18-22. (In Persian).
Malekian, M., & Meijoni Jabalbarez, M. (2023). Strategic conservation planning in steppe areas based on indicator species (case study: Asian houbara in the south of Kerman Province) (Research Paper). Journal of Arid Biome, 13(2), 95-105.
Pakniat, D., Homami, M R., Maleki, S., & Tohidi, M. (2016). The Influence of Environmental Factors on the Distribution of Wintering Populations of Asian Houbara Bustard Chlamydotis Macqueenii in Central Iranian Plateau. Iranian Journal of Applied Ecology; 5 (17) :77-89. (In Persian).
Pakniat, D., Hemami, M., Shahnaseri, G., Maleki, S., Adibi, M., Besmeli, M., & Tohidi, M. (2021). The potential distribution of wintering and breeding populations of Asian Houbara Chlamydotis macqueenii in Iran. Bird Conservation International, 31(1), 151-165.
Quesnelle, P.E., Fahrig, L., & Lindsay, K.E. (2013). Effects of habitat loss, habitat configuration and matrix composition on declining wetland species. Biological Conservation, 160, 200–208.
Soleimani, A., & Hojati, M. (2018). Investigation and Quantification of Variations of Landscape Measures using Remote Sensing and Biodiversity Indices (Case Study: Dez Protected Area). Human and Environment, 46, 65-76.
Soleimani Parapari Azad, M., & Kherkhah Zarkesh, M. (2024). Monitoring of land use changes based on Decision Tree algorithm using multi-temporal Landsat satellite images and auxiliary data, case study: Western area of Tehran. Watershed Engineering and Management, Accepted Manuscript, August 2024.
Su, X., Shen, Y., Zhou, W., Liu, Y., Cheng, H., Yang, M., Zhou, S., Zhao, J., Wan, L., & Liu, G. (2022). Land-use changes conservation network of an endangered primate (Rhinopithecus bieti) in the past 30 years in China. Diversity and Distributions, 28: 2898–2911.
Tamiminia, H., Salehi, B., Mahdianpari, M., Quackenbush, L., Adeli, S., &Brisco, B., (2020). Google Earth Engine for geo-big data applications: a meta-analysis and systematic review. ISPRS Journal of Photogrammetry and Remote Sensing, 164, 152–170.
Xiong, J., Thenkabail, P. S., Tilton, J. C., Gumma, M. K., Teluguntla, P., Oliphant, A., Congalton, RG., Yadav, K., & Gorelick, N. (2017). Nominal 30-m cropland extent map of continental Africa by integrating pixelbased and object-based algorithms using Sentinel-2 and Landsat-8 data on Google Earth Engine. Remote Sensing, 9(10), 1065.
Xu, X., Xie, Y., Qi, K., & Wang, X. (2018). Detecting the response of bird communities and biodiversity to habitat loss and fragmentation due to urbanization. Science of the Total Environment, 624, 1561–1576.
Yousefi, M., Ahmadi, M., Nourani, E., Rezaei, A., Kafash, A., Khani, A., Sehhatisabet, M. E., Adibi, M. A., Goudarzi, F. & Kaboli, M. (2017). Habitat suitability and impacts of climate change on the distribution of wintering population of Asian Houbara Bustard Chlamydotis macqueenii in Iran. Bird Conservation International, 27(2), 294–304.
Zhang, W., & Ma, JZ. (2011). Waterbirds as bioindicators of wetland heavy metal pollution. Procedia Environmental Sciences, 10, 2769-2774. 
نشریه کاربرد سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی در علوم محیطی
دوره 5، شماره 14
فروردین 1404
صفحه 76-62
  • تاریخ دریافت: 23 مهر 1403
  • تاریخ بازنگری: 19 آبان 1403
  • تاریخ پذیرش: 07 آذر 1403