نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• محمد رضا پورمحمدی ¹
• شهریور روستایی ²
• مهری سعادت جو عصر ³

¹ استاد گروه برنامه ریزی شهری و منطقه ای دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی دانشگاه تبریز

² استاد گروه برنامه ریزی شهری و منطقه ای، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

³ دانشجوی کارشناسی ارشد رشته مدیریت شهری، گروه برنامه ریزی شهری و منطقه ای، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

چکیده

در این پژوهش سعی شده است تا با برآورد جمعیت، میزان مصرف شهروندان در منطقه 5 و شناسایی عوامل تأثیرگذار بر تأمین و مدیریت آب شهری به ارائه‌ی استراتژی‌های آینده پژوهانه در تأمین و مدیریت آب شهری به رویکرد‌های آینده پژوهانه دست یافت و بهترین استراتژی آینده پژوهانه را برای استفاده در کوتاه مدت در منطقه 5 تبریز به کار بست. در این پژوهش ابتدا با استفاده از نرم‌افزار People به پیش بینی جمعیت پرداخته شد و سپس با استفاده از مدل Ahp هریک از مؤلفه‌ها وزن دهی شدند و علاوه بر آن با استفاده از نرم‌افزار ExpertChoice بهترین استراتژی انتخاب گردید. در بین استراتژ‌ی‌های (استراتژی‌های کاهش هدر رفت آب، هوشمندسازی زیرساخت‌های آبی، آموزش و اطلاع‌رسانی، سیاست‌های تشویقی و تنبیهی، افزایش دانش آب، فناوری‌های صرفه جویانه و منابع آب نوین) ارائه شده در راستای بهبود شرایط، استراتژی هوشمندسازی زیرساخت‌های آبی با ضریب 0.310 به عنوان بهینه‌ترین راهبرد معرفی شده است.راهبردهای سنتی و قدیمی سازوکار‌های تأمین و مدیریت آب شهری برای شهر‌های آینده و رشد جمعیتی آنان پاسخگو نخواهند بود؛ لذا برای بهبود زمینه‌های آن به ارائه‌ی استراتژی‌های آینده پژوهانه پرداخته شده و در صدد تغییر در سازمندی‌های سنتی غیرکارآ اقداماتی صورت پذیرد. در این مقاله سعی شده تا با ارائه‌ی چند استراتژی فعال و غیرفعال در زمینه تأمین و مدیریت و شناسایی عوامل عمده تأثیرگذار در روند تأمین آب شهر تبریز بهینه‌ترین راهبرد را برای منطقه 5 تبریز انتخاب کرد.

تازه های تحقیق

چرخه‌های نامتوازن آب در شهرها و بروز تر سالی و خشکسالی‌های متعدد و متغییر چرخه‌های تامین کننده آب سنتی و طبیعی و عدم اطمینان از نحوه تامین آب در شهر‌های بزرگ و کوچک مشکل تامین آب را به یک بحران جدی مبدل ساخته‌است. سازمان جهانی آب سرانه مصرف در شهر‌های مختلف جهان را به طور میانگین برای هر فرد روزانه 150 لیتر گزارش کرده است، این رقم در کشور‌های مخلتلف بسته به نحوه استفاده آنان از آب و نوع تامین آن مقداری متفاوت است که در کشور ایران این میزان به طور میانگین 235 لیتر توسط مدیرکل شرکت آب و فاضلاب گزارش شده است؛ رشد روز افزون جمعیتی و کاهش روند تجدید پذیری آب در شهر‌ها با توجه به کمبود منابع آبی در کشور منجر به افزایش فشار بر شبکه آبی در شهر‌ها می‌گردد که علاوه بر مسائل و مشکلات آب شرب و آب مورد استفاده بر چرخه‌ی انرژی و زیست محیطی نیز اثر گذار است. توجه به زیرساخت‌های آبی در شهرها و زمینه‌های تأمین و مدیریت آب‌ در یک شهر با استفاده از روش‌های سنتی و پیشین مسیر نبوده و نیاز‌های آبی در حال رشد شهرها را محار و مدیریت نمی‌کنند؛ از این رو ارائه‌ی استراتژی‌های تأمین و مدیریت آب شهری و استفاده از آنان در افق‌های کوتاه مدت و بلند مدت برای بهبود شرایط آبی یک شهر می‌تواند اهمیت زیادی داشته باشد؛ ارائه راهبرد‌های ساده و پیچیده در پژوهشات و افق‌های دید آتی مورد ارزیابی قرار می‌گیرند و زمینه ساز بهبود روند مدیریت در حوزه آب شهرها می‌گردند، علاوه برآن می‌توانند در تأمین آسایش روزهای کم آبی و تأمین آب در فصول خشک بسیار کارآ باشند. در این مقاله سعی شده تا با ارائه‌ی چند استراتژی فعال و غیرفعال در زمینه تأمین و مدیریت آب شهری و شناسایی عوامل عمده تأثیرگذار در روند تأمین آب شهر تبریز بهینه‌ترین راهبرد را برای منطقه 5 شهر تبریز انتخاب کرد.

کلیدواژه‌ها

• جمعیت
• آب
• رشد شهری
• مدیریت شهری

موضوعات

• جغرافیا و برنامه ریزی شهری

عنوان مقاله [English]

Integrated application of MCDM-AHP and future research strategies in urban water supply and management (Study area: District 5 of ​​Tabriz metropolis)

نویسندگان [English]

• pourmohammadi Mohammad Reza ¹
• Shahrivar Rostaei ²
• Mehri Saadatjou ³

¹ Professor Department of Urban and Regional Planning, Faculty of Planning and Environmental Sciences, University of Tabriz

² Professor, Department of Urban and Regional Planning, Faculty of Planning and Environmental Sciences, Tabriz University, Tabriz, Iran

³ MSc student in Urban Management, Department of Urban and Regional Planning, Tabriz University, Tabriz, Iran

چکیده [English]

In this research, an attempt has been made to provide futuristic strategies in urban water supply and management by estimating the population, consumption of citizens in region 5 and identifying the influencing factors on urban water supply and management, and to find the best futuristic strategy. It was used for short-term use in the 5th area of Tabriz.
In this research, the population was predicted using the People software, and then each component was weighted using the Ahp model, and the best strategy was selected using the ExpertChoice software.
Among the strategies (strategies to reduce water wastage, intelligentization of water infrastructure, education and information, incentive and punishment policies, increasing water knowledge, economical technologies and modern water resources) presented in order to improve conditions, the strategy of intelligentization of water infrastructure with a coefficient of 0.310 The title of the most optimal strategy has been introduced.
Traditional and old strategies of urban water supply and management mechanisms will not be responsible for future cities and their population growth; Therefore, in order to improve its fields, forward-looking strategies have been presented and actions should be taken to change the ineffective traditional organizations. In this article, an attempt has been made to choose the most optimal strategy for the 5th region of Tabriz by presenting several active and passive strategies in the field of supply and management and identifying the major influencing factors in the water supply process of Tabriz city.

کلیدواژه‌ها [English]

• Population
• water
• urban growth
• urban management