نوع مقاله : مقاله پژوهشی
نویسندگان
1 فارغ التحصیل دکترای دانشگاه تبریز،تبریز،ایران
2 استادیار دانشگاه حکیم سبزواری،سبزوار،ایران
چکیده
تعیین نیاز آبی محصولات کشاورزی یکی از مهم ترین راههای رسیدن به بهره وری مدیریت آب می باشد. لذا هدف اصلی این پژوهش برآورد نیاز آبی محصول ذرت در مشگین شهر استان اردبیل می باشد و برای این هدف از 10 تصویر بدون ابر ماهواره لندست 8 از سال 2004 تا 2016 و روش SEBS استفاده و نتایج حاصل از آن با روشهای پنمن مانتیث و تشت تبخیر مقایسه گردید. نتایج بیانگر آن بود که در روش SEBS نیاز آبی محصول ذرت در تاریخ 3/7/2010 برابر 14/8 میلی متر در روز و در تاریخ 30/11/2015 برابر 09/1 میلی متر در روز و در روش پنمن مانتیث در تاریخ 19/7/2013 برابر 94/9 میلی متر در روز و در تاریخ 30/11/2015 برابر 12/3 میلی متر در روز که به ترتیب بیشترین و کمترین میزان تبخیر و تعرق واقعی را دارا می باشد. روش SEBS نیز در مقایسه با تشت تبخیر بیشترین میزان خطا با RMSE برابر با 466/1 و MAD برابر با 325/1 و در مقایسه با روش پنمن مانتیث کمترین میزان خطا را با RMSE برابر با 199/1 و MAD برابر با 947/0 دارا است. همچنین با بررسی مقادیر ضریب تعیین مشخص گردید که روش SEBS بیشترین ضریب تعیین (8677/0) را با روش پنمن مانتیث و بعدازآن با روش تشت تبخیر (8247/0) دارا است.
تازه های تحقیق
با توجه به موقعیت جغرافیایی کشور ایران و منطقه مورد مطالعه که در ناحیه خشک و نیمهخشک اقلیمی قرار دارد و اینکه پتانسیل آبی کشور دیگر نمیتواند پاسخگوی نیازهای رو به رشد تقاضای آب در بخش کشاورزی باشد ناچار و مکلف به بهینهسازی مصرف آب کشاورزی میباشیم. اما برای بهینهسازی مصرف آب در بخش کشاورزی ابتدا باید میزان نیاز آبی محصولات مختلف را برآورد نمود. برای برآورد نیاز آبی محصولات زارعی روشهای مختلفی در سطح دنیا ارائه شده که برخی از آنها به دلیل وقتگیر بودن، هزینه بالا و عدم امکان دسترسی به مناطق صعبالعبور زیاد مورد استفاده قرار نمیگیرند. لذا در پژوهش حاضر سعی شد روش SEBS به عنوان یک روشی کارآمد در برآورد نیاز آبی محصول ذرت در مشگین شهر استان اردبیل مورد ارزیابی قرار گیرند، این روش قابلیت محاسبه نیاز آبی را در پهنههای گسترده دارا بوده و میتوانند جایگزین مناسبی برای انواع روشهای تجربی و غیره محسوب شوند .بر این اساس در روش SEBS نیاز آبی محصول ذرت در تاریخ 3/7/0202 برابر 00/0 میلی متر در روز و در تاریخ 32/00/0202 برابر 20/0 میلی متر در روز که به ترتیب بیشترین و کمترین میزان تبخیر و تعرق واقعی را دارا می باشد و از آنجا که در دورههای گرم )تابستان و مراحل انتهایی رشد( و سرد )زمستان و مراحل ابتدایی رشد( سال قرار دارند مقادیر آنها قابل قبول بنظر میرسد.
در حالت کلی از پژوهش حاضر میتوان چنین نتیجه گرفت که روش SEBS نیز در مقایسه با تشت تبخیر بیشترین میزان خطا با RMSE برابر با 022/0 و MAD برابر با 302/0 و در مقایسه با روش پنمن مانتیث کمترین میزان خطا را با RMSE برابر با 000/0 و MAD برابر با 007/2 دارا است. همچنین با بررسی مقادیر ضریب تعیین مشخص گردید که روش SEBS بیشترین ضریب تعیین) 0277/2( را با روش پنمن مانتیث و بعدازآن با روش تشت تبخیر) 0007/2( دارا است. لذا با توجه به نتایج حاصل از پژوهش حاضر میتوان با تکیه بر روشهای سنجشازدوری مانند SEBS و استفاده حداقلی از دادههای زمینی نیاز آبی محصولات مهم و ضروری مانند ذرت و غیره را با دقت قابل قبولی برآورد نمود و ضمن اصلاح و مدیریت کشت و آبیاری محصولات، با سیاستگذاری درست و شناسایی محصولاتی که نیاز آبی کمی را دارا میباشند، حداکثر بهرهبرداری را از منابع آبی انجام داد، تا بدین ترتیب در منطقه و کشور کم آبی چون ایران با تهدیدهای جدیتری از نظر منابع آبی مواجه نشد.
کلیدواژهها
عنوان مقاله [English]
Comparison of SEBS and Penman-Monteith methods in estimating water requirement of corn crop (Case study: Meshginshahr)
نویسندگان [English]
1 University of Tabriz
2 Hakim Sabzevari University
چکیده [English]
Determining the water requirement of agricultural products is one of the most important ways to achieve water management efficiency. Therefore, the main purpose of this study is to estimate the water requirement of corn in Meshginshahr, Ardabil province. For this purpose, 10 cloudless images of Landsat 8 satellite from 2004 to 2016 and the SEBS method were used. The results were compared with Penman-Monteith and evaporation pan methods. The results showed that in the SEBS method the water requirement of corn crop on 2010.8.3was equal to 8.14 mm/day and on 2015.11.30 equal to 1.09 mm/day and in Penman-Monteith method on 2013.7.19 equal to 9.94 mm/day and on 2015.11.30 equal to 3.12 mm/day, which has the highest and lowest actual evaporation and transpiration, respectively. SEBS method has the highest error rate with RMSE equal to 1.466 and MAD equal to 1.325 mm/day compared to evaporation pan. SEBS method has the lowest error rate with RMSE equal to 1.199 and MAD equal to 0.947 mm/day compared to the Penman-Monteith method. Also, by examining the values of the coefficient of determination, it was found that the SEBS method has the highest coefficient of determination (0.8677) with the Penman-Monteith method and then with the evaporation pan method (0.8247).
کلیدواژهها [English]
تعیین نیاز آبی محصولات کشاورزی یکی از مهمترین راههای رسیدن به بهره وری مدیریت آب میباشد. لذا هدف اصلی این پژوهش برآورد نیاز آبی محصول ذرت در مشگینشهر استان اردبیل میباشد و برای این هدف از 02 تصویر بدون ابر ماهواره لندست 0 از سال 0220 تا 0202 و روش SEBS استفاده و نتایج حاصل از آن با روشهای پنمن مانتیث و تشت تبخیر مقایسه گردید. نتایج بیانگر آن بود که در روش SEBS نیاز آبی محصول ذرت در تاریخ 3/7/0202 برابر 00/0 میلی متر در روز و در تاریخ 32/00/0202 برابر 20/0 میلیمتر در روز و در روش پنمن مانتیث در تاریخ 00/7/0203 برابر 00/0 میلیمتر در روز و در تاریخ 32/00/0202 برابر 00/3 میلی متر در روز که به ترتیب بیشترین و کمترین میزان تبخیر و تعرق واقعی را دارا میباشد. روش SEBS نیز در مقایسه با تشت تبخیر بیشترین میزان خطا با RMSE برابر با 022/0 و MAD برابر با 302/0 و در مقایسه با روش پنمن مانتیث کمترین میزان خطا را با RMSE برابر با 000/0 و MAD برابر با 007/2 دارا است. همچنین با بررسی مقادیر ضریب تعیین مشخص گردید که روش SEBS بیشترین ضریب تعیین) 0277/2( را با روش پنمن مانتیث و بعدازآن با روش تشت تبخیر )0007/2( دارا است.
واژگان کلیدی: مشگین شهر، نیاز آبی ،SEBS، پنمن مانتیث، اردبیل.